چندی پیش مقالهای را در خصوص معنی و مفهوم حرف i در کلمه آیفون در آیاپس نوشتیم و به سابقه تاریخی این نامگذاری پرداختیم. اما موضوع جالبتر نبرد میان اپل و برخی شرکتهای بزرگ مانند سیسکو بر سر نام تجاری اپل و چالشها در این مسیر است. اگر تصور میکنید نام آیفونی که امروز درباره آن به راحتی صحبت میکنیم زحمتی برای اپل نداشته است سخت در اشتباه هستید! تصاحب و جدال بر سر نام آیفون سابقهای بسیار طولانی دارد که علیرغم گذشت سالها هنوز هم شاهد برخی دعاوی حقوقی در این زمینه هستیم. اما داستان میان اپل و سیسکو چه بوده و چرا تا این اندازه رقابت میان آنها بر آنچه امروز شاهدش هستیم موثر بوده است. از شما دعوت میکنیم این مقاله متفاوت از آیاپس را مطالعه کنید.
زمانی که iPhone متعلق به اپل نبود
امروز تصور دنیایی بدون آیفون تقریباً ناممکن است. این واژه نهتنها نام یک محصول، بلکه نماد عصری تازه در فناوری است؛ عصری که شیوه ارتباط، کار، تفریح و حتی فکر کردن ما را دگرگون کرد. اما پشت این نام مشهور، داستانی کمتر شنیدهشده وجود دارد؛ داستانی از رقابت، جاهطلبی، مذاکرات نفسگیر و البته جسارت شخصی مانند استیو جابز. این روایت، قصه روزی است که اپل و سیسکو بر پس از جدال بر سر نام آیفون توانستند به توافقی مهم و تاریخی برسند؛ اما برای فهمیدن چندوچون این اتفاق، باید کمی به عقب برگردیم؛ به زمانی که آیفون در حقیقت محصول اپل نبود.
سال ۱۹۹۸، زمانی که اینترنت هنوز در ابتدای راه بود و دستگاههای هوشمند بیشتر شبیه رویا بودند، شرکت InfoGear محصولی عجیب و جاهطلبانه معرفی کرد: یک تلفن رومیزی مجهز به صفحهنمایش لمسی، مرورگر وب، ایمیل و حتی چیزی شبیه به اپلیکیشنهای امروزی. نام این دستگاه iPhone بود.
در آن دوران، موجی از لوازم بر پایه اینترنتی در حال شکلگیری بود؛ دیوایسهایی که قرار بود بدون نیاز به رایانههای معمول کاربران را به اینترنت وصل کنند. InfoGear هم با همین نگاه، تلفن هوشمند خود را ساخت. این دستگاه در آن زمان ۴۹۹ دلار قیمت داشت و با وجود هزینه بالا، حدود ۱۰۰ هزار واحد از آن فروش رفت.
آیفونی که توسط شرکت اینفو گیر ساخته شده بود در زمان خود، محصولی پیشرو بود:
- ویژوال ویسمیل
- صفحه لمسی
- برنامههای ساده وکاربردی
و مهمتر از همه، ایدهای را بنیان گذاشت که سالها بعد دنیا را متحول کرد. اما فناوری آن زمان هنوز آماده چنین محصولی نبود. اینترنت چندان پرسرعت نبود، سختافزارها محدود بودند، و کاربران هنوز به چنین دستگاهی نیاز فوری احساس نمیکردند. با این حال، نام iPhone در اختیار InfoGear باقی ماند. چند سال بعد، شرکت سیسکو InfoGear را خریداری کرد و همراه با آن، مالکیت قانونی نام iPhone نیز به این کمپانی منتقل شد. سیسکو پس از سال ۲۰۰۱ دیگر محصولی با این نام عرضه نکرد، اما علامت تجاری را همچنان در انحصار خود نگه داشت.
اپل و رویای ساخت گوشی هوشمند
داستان جدال بر سر نام آیفون زمانی شکل گرفت که اپل به فکر ساخت گوشی هوشمند و متفاوتی گرفت. در همان سالها، اپل نیز بهشکل آرام و خزیده در حال بررسی به ورود به دنیای تلفنهای همراه بود. این شرکت در سال ۱۹۹۹ دامنه با عنوان iphone.org را خریداری کرد؛ اقدامی که موجی از شایعات را به راه انداخت. اما اپل هنوز در آغاز راهی سخت و پرچالش بود.
در همان سالها، محصولات دیگر اپل که با پیشوند i عرضه شده بودند تواسنتند یکی پس از دیگری موفق شوند:
- iMac
- iBook
- iPod
- iTunes
در نهاست این پیشوند i به یکی از ارزشمندترین داراییهای برند اپل تبدیل شد. بنابراین اگر اپل میخواست تلفنی بسازد، تقریباً هیچ نامی جز «iPhone» مناسب به نظر نمیرسید. اما یک مشکل بزرگ وجود داشت: این نام متعلق به اپل نبود.
استیو جابز و حرکتی جسورانه
ژانویه ۲۰۰۷، روزی که اپل اولین آیفون را معرفی کرد، دنیا شگفتزده شد. اما همین موضوع جدال بر سر نام آیفون را جرقه زد. اپل بدون اجازه، محصولی با نام iPhone معرفی کرده بود؛ نام تجاری که متعلق به آنها نبود. سیسکو فردای همان روز از اپل شکایت کرد. از نظر قانونی، حق با سیسکو بود. اما استیو جابز کسی نبود که بهسادگی عقبنشینی کند. طبق روایت مدیران سیسکو، جابز شخصاً تماس گرفت و گفت که «این نام را میخواهد». نه پیشنهادی داد، نه پولی مطرح کرد؛ فقط گفت که میخواهد. وقتی سیسکو مخالفت کرد، تیم حقوقی اپل ادعا کرد که سیسکو «علامت تجاری را رها کرده» و به اندازه کافی از آن استفاده نکرده است.
مذاکرات سخت و پرتنشی آغاز شد. جابز حتی در روز ولنتاین، هنگام شام یکی از مدیران سیسکو، به خانه او زنگ زد و با پرسیدن سؤالهایی عجیب مثل «میتوانی در خانه ایمیل دریافت کنی؟» تلاش کرد او را تحت فشار روانی قرار دهد. این همان سبک مذاکرهای بود که جابز به آن شهرت داشت: ترکیبی از جذابیت، فشار و اعتمادبهنفس مطلق. در نهایت، سیسکو کوتاه آمد.
۲۱ فوریه ۲۰۰۷، اپل و سیسکو اعلام کردند که به توافق رسیدهاند. بر اساس این توافق:
- هر دو شرکت میتوانستند از نام «iPhone» استفاده کنند
- شکایتها کنار گذاشته شد
و در نهایت قرار شد در زمینه امنیت و ارتباطات همکاریهایی انجام دهند (که البته هرگز عملی نشد). اپل به هدفش رسیده بود. نام iPhone از آنِ محصولی شد که قرار بود صنعت موبایل را از نو تعریف کند. جالب اینکه این تنها باری نبود که اپل از سیسکو نامی مورد نظر را قرض میگرفت. بعدها اپل نام iOS را هم از سیسکو گرفت؛ نامی که پیشتر برای سیستمعامل شبکهای سیسکو استفاده میشد.
سخن پایانی
امروز کمتر کسی InfoGear یا iPhone اولیه را به یاد دارد. اما حقیقت این است که این دستگاه عامل تحولی بود که اپل سالها بعد رقم زد. با اینکه جدال بر سر نام آیفون چالش مهمی برای اپل بود اما در نهایت موفق شد از طرف دیگر اگر InfoGear آن محصول را نمیساخت، شاید نام iPhone هرگز وجود نداشت، شاید اپل بهسراغ نام دیگری میرفت و اکنون شاهد محصولاتی با اسمی متفاوت بودیم. اما تاریخ مسیر خودش را پیدا کرد و حالا iPhone نهفقط یک نام، بلکه بخشی از فرهنگ جهانی است.
